Od smartfona do AI. Nowe umiejętności seniorów

Seniorzy uczą się obsługi smartfonów, aplikacji, bezpieczeństwa w sieci, a także kreatywnych narzędzi AI. Partnerami klasy „Cyfrowego świata i cyberbezpieczeństwa” są Orange Polska, BNP Paribas i NASK.

Jeszcze kilka lat temu mówiło się głównie o wykluczeniu cyfrowym seniorów. Dziś obraz jest znacznie bardziej złożony. Coraz więcej osób starszych korzysta z internetu regularnie i traktuje go jako narzędzie do załatwiania codziennych spraw.

Z przeprowadzonego w tym roku na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości badania „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów” wynika, że aż 77 proc. osób starszych korzysta obecnie z internetu, przede wszystkim z usług bankowych, ale również wyszukiwania informacji, robienia zakupów czy kontaktów z rodziną i znajomymi. To jeden z najważniejszych sygnałów zmian – starsze pokolenia coraz aktywniej angażują się w świat cyfrowy, choć nadal widoczna jest konieczność dalszego szkolenia i wsparcia w tym obszarze. Właśnie w tym miejscu pojawia się potrzeba systemowej edukacji.

Platforma ABCsenior.com powstała po wybuchu pandemii COVID-19. Kiedy zostaliśmy odcięci od świata i zamknięci w domach, seniorzy szczególnie potrzebowali rzetelnej wiedzy i nauki, jak korzystać z nowych technologii. Wtedy powstała pierwsza odsłona Internetowej szkoły dla seniora, były to wtedy tematyczne kursy. Dzisiaj, ze względu na zmieniające się potrzeby użytkowników i rozwój platformy, wygląda ona nieco inaczej – składa się z klas o różnej tematyce – klasy ruchu i dobrego samopoczucia, zdrowia i długowieczności, podróży i języków obcych, kina i kultury oraz dobrej książki.

Już dziś można zapisać się na kurs Mój pierwszy smartfon dla początkujących i Mój ulubiony smartfon dla zaawansowanych. W pierwszej edycji Internetowej szkoły dla seniora w nowej formule klas tylko w tych dwóch kursach wzięło udział ponad 36 tysięcy osób z całej Polski. To dowód na to, że motywacja do nauki jest ogromna.

– Z mojego doświadczenia wynika, że uczestnicy mają ogromną motywację. Przychodzą na zajęcia, bo chcą ćwiczyć głowę, chcą rozwijać swoje kompetencje i poznawać nowe technologie, które codziennie wymuszają na nich zmiany. Wiek nie jest tu ograniczeniem, a wręcz zaletą – doświadczenie życiowe pomaga im szybciej wyłapywać sens nowych narzędzi – mówi Przemysław Kołtuniak, regionalny trener Orange Polska, który specjalizuje się w edukacji cyfrowej seniorów oraz wykluczonych cyfrowo.

Od podstaw do zaawansowanych funkcji

Cyfrowa szkoła dzieli uczestników na poziomy – od początkujących po zaawansowanych – ale granice są elastyczne. Poranne zajęcia uczą podstaw: konfiguracji smartfona, ustawienia poczty, instalowania aplikacji, zarządzania ekranem głównym, powiększania czcionki czy kontrastu. Dla wielu seniorów są to zagadnienia, które wcześniej wydawały się trudne i frustrujące.

– Często zaczynamy od najprostszych czynności, takich jak włączenie internetu, zrozumienie ikon na ekranie czy instalacja aplikacji. Dla niektórych to dopiero pierwszy kontakt z cyfrowym światem. Ale widać ogromną satysfakcję, gdy po kilku zajęciach uczestnik samodzielnie wykonuje przelew, kupuje bilet online czy wysyła zdjęcie rodzinie – opisuje Kołtuniak.

Jednocześnie wielu seniorów od razu sięga po zajęcia na poziomie zaawansowanym. W tej części kursu pojawiają się narzędzia AI, zaawansowana fotografia i korekta zdjęć, planowanie wycieczek czy skanowanie dokumentów telefonem. Trener podkreśla, że to nie jest „teoria dla samej teorii”:

– Nie pokazujemy AI czy zaawansowanych funkcji w oderwaniu od życia codziennego. Pokażemy, jak przygotować trasę podróży, jak tanio zarezerwować nocleg, jak przetworzyć zdjęcie lub zrobić prezentację dla rodziny. Seniorzy zaskakują nas swoimi pomysłami – sami podrzucają inne aplikacje, które sprawdzają się w podobnych sytuacjach. To pokazuje, że są aktywnymi uczestnikami procesu nauki, a nie tylko słuchaczami.

Bezpieczeństwo, które zostaje w pamięci

Ważnym aspektem zajęć jest cyberbezpieczeństwo w praktyce. Seniorzy uczą się, jak chronić swoje dane, jak rozpoznać fałszywe wiadomości, jak płacić online i korzystać z bankowości mobilnej bez stresu. Kołtuniak zwraca uwagę, że takie bezpieczeństwo najlepiej przyswaja się w konkretnym kontekście:

– Nie opowiadamy ogólnie o zagrożeniach. Każdą nową aplikację omawiamy w praktyce – uczestnik instaluje ją na swoim telefonie, a my od razu pokazujemy, na co uważać, jakie są bezpieczne ustawienia, jak reagować w trudnych sytuacjach. To wtedy wiedza zostaje na długo – tłumaczy.

Seniorzy często pytają o kwestie, które dla wielu użytkowników są niejasne: czym są pliki cookies, czy można bezpiecznie podać dane karty w sklepie internetowym, dlaczego aplikacja prosi o dostęp do określonych funkcji telefonu. Te pytania pokazują rosnącą świadomość i potrzebę zrozumienia mechanizmów działania sieci.

Opinie seniorów, którzy uczestniczyli w pierwszej edycji kursów, pokazują, jak duże znaczenie ma praktyczna edukacja cyfrowa. Teresa wspomina: „Fajna forma prowadzenia, luźna rozmowa i prezentacja na żywo. Trenerzy przemili, aż chce się uczestniczyć”. Lija dodaje, że informacje były przekazywane „bardzo przystępnie i rzeczowo”, a Jan podkreśla praktyczny charakter zajęć.

Opinie seniorów potwierdzają także skuteczność podejścia. Mariola zauważa, że aplikacje prezentowane na kursie są „jak znalazł dla emerytów”, a Hala nie ukrywa radości z atmosfery: „Poczucie humoru prowadzących jest rozbrajające!”. Krystyna natomiast mówi wprost: „To najlepsze zajęcia z obsługi smartfona, w jakich brałam udział. Prowadzący byli bardzo mili, dziękuję”.

Codzienność w nowym wymiarze

Kursy obejmują również praktyczne zagadnienia: umawianie wizyt lekarskich, korzystanie z Internetowego Konta Pacjenta, planowanie podróży miejskich i między miastami czy rezerwowanie noclegów. Seniorzy szybko dostrzegają wartość tych umiejętności w codziennym życiu.

– Pokazujemy, jak technologia może ułatwić życie. Od zakupu biletu, przez planowanie wycieczki, po tłumaczenie w podróży. Seniorzy doceniają każdy taki element. Czasami sami odkrywają funkcje, które wcześniej były im nieznane, i dzielą się tymi pomysłami z innymi uczestnikami. To jest piękne, że nauka jest interaktywna i żywa – mówi Kołtuniak.

Dzięki dostępowi do nagrań każdy może wrócić do materiału, jeśli coś mu umknęło. To szczególnie ważne w dużych grupach, gdzie na spotkaniach bywa nawet 1700 uczestników. –Nawet jeśli ktoś nie zdąży zadać pytania na czacie lub nie opanuje czegoś za pierwszym razem, zawsze może wrócić do nagrania. To duże wsparcie i zmniejsza stres. Seniorzy naprawdę to doceniają – dodaje trener.

Rosnąca ciekawość i kreatywność

Z biegiem czasu seniorzy sami proponują nowe tematy: jak reagować, jeśli zgubią telefon, jak korzystać z aplikacji lokalizacyjnych, jak tworzyć piosenki czy grafiki w AI. Kołtuniak zauważa, że ciekawość i chęć eksperymentowania rośnie wraz z doświadczeniem uczestników:

– Na początku pojawiają się pytania o podstawy, później seniorzy chcą wyższych funkcji. Teraz AI i kreatywne aplikacje są jednym z najczęściej poruszanych tematów. Widzę, że to już nie tylko nauka – to także zabawa i rozwój osobisty.

Jak zacząć

Zapisy na zajęcia Internetowej szkoły dla seniora odbywają się przez stronę ABC Senior. Wystarczy wypełnić formularz i wybrać interesującą klasę – zarówno początkującą, jak i zaawansowaną. Zajęcia są bezpłatne, prowadzone online na żywo, a dostęp do nagrań pozwala uczyć się w dowolnym tempie.

– Najważniejsze, żeby senior czuł, że ma wsparcie, że może pytać i wracać do materiałów. To buduje pewność siebie i pozwala naprawdę korzystać z cyfrowego świata w pełni – podkreśla trener Kołtuniak.

Dodatkowo Orange przygotował specjalną stronę dedykowaną seniorom Dla seniora. Można zapisać się tam na warsztaty stacjonarne, obejrzeć filmy instruktażowe czy przejrzeć poradnik „Witaj w świecie smartfonów” ze wskazówkami przydatnymi szczególnie dla wszystkich początkujących. Powstał on na bazie doświadczeń z webinariów i warsztatów dla seniorów. Zainteresowani znajdą tam odpowiedzi na pytania, jak powiększyć czcionkę w telefonie, połączyć się z internetem, jak korzystać z SMS-ów głosowych czy ściągnąć przydatne aplikacje. Poradnik to też pretekst do rozmowy z bliskimi o zagrożeniach, np. o tym, jak nie dać się nabrać na „metodę na wnuczka” czy fałszywe SMS-y.

Korzystanie z internetu przez seniorów otwiera przed nimi nowe możliwości – od utrzymywania kontaktów z bliskimi, przez rozwijanie pasji, po łatwy dostęp do informacji i usług. Cyfrowa szkoła dla seniorów pokazuje najlepiej, że wiek nie jest barierą w poznawaniu nowych technologii. Wręcz przeciwnie – doświadczenie życiowe, systematyczność i motywacja sprawiają, że osoby w dojrzałym wieku potrafią budować swoje kompetencje w świecie cyfrowym, co daje im realną niezależność, większe poczucie bezpieczeństwa i satysfakcję z codziennego życia.